មេរៀនទី១៖ ចំណុច (Point)
និយមន័យ: ចំណុច គឺជាទីតាំងមួយនៅលើផ្ទៃ ឬលំហ ដែលមិនមានប្រវែង ទទឹង និងកម្ពស់។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់កំណត់ទីតាំង។
លក្ខណៈសំខាន់
- មិនអាចវាស់បាន
- សម្គាល់ដោយអក្សរធំ (A, B, C)
- ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បន្ទាត់ និងរូបរាង
ឧទាហរណ៍៖ ចំណុច A លើក្រដាស តំណាងឲ្យទីតាំងមួយប៉ុណ្ណោះ។ ចំណុច B និង C ក៏តំណាងឲ្យទីតាំងផ្សេងៗដែរ។
លំហាត់អនុវត្ត៖
- គូសចំណុច 5 ចំណុច ហើយដាក់ឈ្មោះ A, B, C, D, E
- សរសេរថា ចំណុចមានវិមាត្រប៉ុន្មាន?
- តើយើងអាចវាស់ចំណុចបានទេ? ហេតុអ្វី?
មេរៀនទី២៖ បន្ទាត់ (Line)
និយមន័យ: បន្ទាត់ គឺជាការតភ្ជាប់ចំណុចពីរ ហើយបន្តទៅទិសទាំងពីរដោយគ្មានទីបញ្ចប់។
លក្ខណៈ
- មានប្រវែងតែគ្មានទទឹង
- មិនមានចំណុចចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់
- អាចតំណាងដោយអក្សរពីរ ឬអក្សរតូចមួយ
ឧទាហរណ៍៖ បន្ទាត់ AB ត្រូវសរសេរ ↔AB ឬបន្ទាត់ ℓ (ell)។ បន្ទាត់អាចអវសានទៅទិសទាំងពីរ។
លំហាត់អនុវត្ត៖
- គូសបន្ទាត់មួយ ហើយដាក់ឈ្មោះដោយអក្សរពីរ
- ប្រៀបធៀបបន្ទាត់ និងចំណុច
- តើបន្ទាត់មានចំណុចបញ្ចប់ទេ?
មេរៀនទី៣៖ ខ្សែកាត់ (Line Segment)
និយមន័យ: ខ្សែកាត់ គឺជាផ្នែកមួយនៃបន្ទាត់ ដែលមានចំណុចចាប់ផ្តើម និងចំណុចបញ្ចប់ច្បាស់លាស់។
លក្ខណៈ
- អាចវាស់ប្រវែងបាន
- មានចំណុចពីរ (A និង B)
- មានទីបញ្ចប់ច្បាស់លាស់
ឧទាហរណ៍៖ ប្រវែងខ្សែកាត់ AB = 5 សង់ទីម៉ែត្រ។ យើងសរសេរ AB ឬ BA ដូចគ្នា។
លំហាត់អនុវត្ត៖
- វាស់ប្រវែងខ្សែកាត់ 3 ខ្សែ
- សរសេរខ្សែកាត់វែងជាងគេ
- តើខ្សែកាត់ខុសពីបន្ទាត់យ៉ាងណា?
មេរៀនទី៤៖ មុំ (Angle)
និយមន័យ: មុំកើតឡើងពីខ្សែកាត់ពីរ ដែលជួបគ្នានៅចំណុចមួយ ហៅថា កំពូលមុំ។
ប្រភេទមុំ
- មុំតូច (< 90°) - មុំដែលតូចជាងមុំត្រង់
- មុំត្រង់ (90°) - មុំដែលមានទំហំ 90 ដឺក្រេ
- មុំធំ (> 90°) - មុំដែលធំជាងមុំត្រង់
- មុំពេញ (180°) - មុំដែលមានទំហំ 180 ដឺក្រេ
ឧទាហរណ៍៖ មុំត្រង់មាន 90 ដឺក្រេ។ មុំតូចអាចមាន 45° ឬ 60°។ មុំធំអាចមាន 120° ឬ 150°។
លំហាត់អនុវត្ត៖
- រកមុំត្រង់នៅក្នុងថ្នាក់រៀន
- វាស់មុំ 5 មុំដោយប្រើទ្រនិចមុំ
- កំណត់ប្រភេទមុំ 30°, 90°, 120°, 180°
មេរៀនទី៥៖ រូបរាងធរណីមាត្រ
និយមន័យ: រូបរាងធរណីមាត្រ គឺជារូបដែលបង្កើតឡើងដោយការតភ្ជាប់ចំណុចជាច្រើន។
ចតុកោណ
រង្វង់
ការ៉េ
ចតុកោណកែង
ប្រភេទសំខាន់
- ត្រីកោណ (3 ជ្រុង, 3 មុំ) - ផ្ទៃ = ½ × ផ្ចិត × កំពស់
- ចតុកោណ (4 ជ្រុង, 4 មុំ) - ផ្ទៃ = បណ្ដោយ × ទទឹង
- ការ៉េ (ជ្រុងស្មើ 4, មុំត្រង់ 4) - ផ្ទៃ = ជ្រុង × ជ្រុង
- រង្វង់ (មានកណ្ដាល និងកាំ) - បរិមាត្រ = 2πr, ផ្ទៃ = πr²
ឧទាហរណ៍៖ ការ៉េមានជ្រុងស្មើ 4 និងមុំត្រង់ 4។ ប្រវែងជ្រុងមួយ = 5 សង់ទីម៉ែត្រ នោះផ្ទៃ = 5 × 5 = 25 សង់ទីម៉ែត្រការ៉េ។
លំហាត់អនុវត្ត៖
- គូសរូបរាង 4 ប្រភេទ
- រាប់ជ្រុង និងមុំរបស់រូបនីមួយៗ
- គណនាផ្ទៃការ៉េមួយដែលមានជ្រុង 7 សង់ទីម៉ែត្រ
លំហាត់រាប់ពាន់
ចំណាំ៖ ចុចប៊ូតុងខាងក្រោម ដើម្បីបង្កើតលំហាត់ធរណីមាត្រថ្មីៗរាប់ពាន់សម្រាប់អនុវត្ត។
លំហាត់បង្កើតស្វ័យប្រវត្តិ
ចុចប៊ូតុង "បង្កើតលំហាត់ថ្មី" ដើម្បីចាប់ផ្ដើម